شنبه، ۲۷ آبان ۱۳۹۶, ۰۲:۲۸
 
استان خوزستان در یک نگاه
 

مقدمه

 

استان خوزستان با مساحتی معادل6/63633 کیلومتر مربع از نظر جغرافیایی بین 47 درجه و41 دقیقه تا 50 درجه و39 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و29 درجه و 58 دقیقه تا 33 درجه و4 دقیقه عرض شمالی از خط استوا درجنوب غربی ایران واقع شده است . این استان از شمال غربی با استان ایلام ، از شمال با استان لرستان ، ازشمال شرقی وشرق با استانهای چهارمحال وبختیاری وکهگیلویه وبویراحمد ، از جنوب شرقی با استان بوشهر، از جنوب با خلیج فارس واز مغرب با کشورعراق هم مرز است .

 

درسال 1320 هجری شمسی با تصویب دولت مرکزی ایران نام خوزستان برای این منطقه انتخاب گردید. نام خوزستان احتمالا از کلمه خوز یا خوج که عیلامی شده اوژ است گرفته شده و اوژ نام ناحیه ای از قلمرو عیلامیان بوده . تحقیقات نشان داده که از حدود 8 هزار سال قبل از میلاد مسیح (ع) عیلامیان در این ناحیه سکونت داشته اند واحتمالا اولین اقوامی بوده اند که در این ناحیه سکونت داشته اند واحتمالا اولین اقوامی بوده اند که دراین منطقه دولت مستقل تشکیل داده اند .

ازنظر آب وهوایی جز در برخی مناطق کوهستانی شمال وشرقی ، این استان دارای اقلیم خشک ونیمه خشک است که متوسط بارندگی سالانه آن حدود 226 می لی متر بوده ودوره بارندگی معمولا بین مهرماه تا اردیبهشت است .

وجود سلسله جبال زاگرس در شمال وشرق دشت خوزستان درجنوب وغرب سبب تقسیم استان به دوبخش جلگه ای وکوهستانی شده است که منطقه کوهستانی حدود دوپنجم مساحت استان را شامل میشود . دراین استان رودخانه های مهمی همچون کارون ، کرخه ،در ، مارون وخیرآباد جاری است که دراین میان رودخانه کارون پرآب ترین رودخانه کشور وسایر رودخانه ها نیز جزء رودخانه های بزرگ وپرآب کشور محسوب می شوند وجود این موهبت طبیعی منجربه احداث سدهای متعدد دراین استان شده است . این استان دارای جمعیتی معادل 4153713است که 5/62 درصد از جمعیت استان شهر نشین می باشند وازنظر تقسیمات کشوری این استان دارای 18 شهرستان ،37بخش ، 42 شهر و115 دهستان بوده است .

 

 

امکانات سرمایه گذاری دراستان خوزستان

 

استان خوزستان دارای ویژگیهای خاصی است که درکمتر استانی از کشور چنین ویژگیهایی موجود می باشد وهمین ویژگیها عاملی گردیده تا استان خوزستان متمایز از سایر استانها دیده شود وفرصتهای مناسبی را فراهم آورده تا سرمایه گذاران اعم از داخلی وخارجی برای سرمایه گذاری از این فرصتها استفاده نمایند که در این خصوص می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

منابع عظیم نفت وگاز

تاسیسات فولادی وذوب آهن

وجود کشت وصنعتهای متعدد

وجود رودخانه های پرآب کارون، کرخه ، دز ، زهره ومارون وجراحی

دسترسی به آبهای آزاد وبین المللی

وجود امکانات زیربنایی

همجواری خوزستان با بازارهای مصرف جهانی (کشورهای حاشیه خلیج فارس)

تولید خرما

وجود زمینه های لازم درخصوص پرورش ماهی و میگو

صنعت توریسم وگردشگری

 

میراث فرهنگی وگردشگری

 

استان خوزستان با مساحتی بالغ بر 000/63 کیلومتر مربع (29 درجه و58 دقیقه ) تا(33 درجه و4دقیقه )عرض شمالی از خط استوا و (47 درجه و41 دقیقه ) تا (50 درجه و39 دقیقه ) طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد .

استان خوزستان از لحاظ شکل ناهمواری به دو منطقه متمایز کوهستانی ومنطقه جلگه ای تقسیم میشود :

الف – منطقه کوهستانی در شمال ومشرق خوزستان :

از جمله کوههای مهم این منطقه کوه چو، جبال زردکوه ، آب بندان ، مامازادکوه سیاه وکوه چال را می توان نام برد .

در این منطقه شهرهای ایذه ، مسجد سلیمان ، لالی وباغملک قرار دارند . ارتفاع شمال وشمال شرقی استان تا 2500 متر از سطح دریا می رسد .

 

ب- منطقه جلگه ای

منطقه جلگه ای قسمت های غرب ، جنوب ومرکز بخش جلگه ای را تشکیل می دهند که شامل شهر های آبادان ، اهواز ، خرمشهر ، شوش و شادگان وسوسنگرد است .

حد فاصل دو بخش جلگه ای و کوهستانی استان بخش میان بند است که شامل : شهرهای بهبهان ، رامهرمز ، دزفول وشوشتر می باشد .

منطقه جلگه ای در خوزستان از جنوب دزفول آغاز وتا کرانه های خلیج فارس امتداد دارد جلگه خوزستان بر اثر فرسایش رسوبات ، تقریبا صاف ودارای شیب کم است .

 

رودخانه ها ومنبع آبهای سطحی استان

 

یک سوم آبهای سطحی ایران در خوزستان جریان دارد واز این نظر یکی از غنی ترین مناطقکشور می باشد . مهمترین رودهای استان عبارتند از : کارون ، کرخه ، مارون (جراحی ) و دز

 

رود کارون

کارون به طول 850 کیلومتر وعرض متفاوت ، از دره های تنگ وعمیق در سرچشمه تا بستر پهن وگسترده در مصب از بزرگترین و طویلترین رودهای ایران است .

سدهای احداثی درکارون عبارتند از : سد کارون ، سد گتوند ، سد شادروان وبند میزان در شوشتر .

 

رودخانه دز

دز رودخانه ای است که ازکوههای لرستان سرچشمه می گیرد پس از مشروب ساختن دزفول به شاخه شطیط وارد شده واز طریق شاخه شطیط   به کــارون   ملحق می گردد روی این رودخانه در شمال شهر دزفول سد مخزنی بنام سد دزفول وسد مخزنی بنام سد دز به ارتفاع 203 متر برای آبیاری جلگه خوزستان بسته شده که می تواند معادل 3/3 میلیارد مترمکعب آب رادر پشت خود مهار نماید .

 

رودخانه مارون (جراحی)

این رودخانه از کوههای نسبتا مرتفع طبیعی در کهگیلویه سرچشمه می گیرد واز جهت جنوب غربی وارد دشت بهبهان می شود ، پس از عبور از دشت رامهرمز ودریافت رودخانه (اله) بسمت شمال منحرف می شود وبه نام رودخانه جراحی نامگذاری می شود ، از جهت جنوب غربی به دشتهای وسیع خلف آباد وشادگان میرسد .

 

آب و هوا

خوزستان در تقسیم بندی کلی اقلیمی کشور در بخش صحرائی گرم وخشک طبقه بندی گردیده است .

بطورکلی هوای خوزستان در جلگه و سواحل خلیج فارس و گرم و در نواحی کم ارتفاع صحرایی ، گرم وخشک ودر قسمتهای کوهستانی با ارتفاع زیاد دارای آب وهوای مرطوب وسرد است .

 

بارندگی ودما

متوسط بارندگی سالیانه در استان حدود 226 میلی متر ودوره بارندگی معمولا بین مهر ماه تا اردیبهشت ماه است .

دوره گرما در استان طولانی است متوسط درجه در دوره گرما ، که از اردیبهشت ماه آغاز وتا مهرماه ادامه دارد ، خوزستان در مههای سرد سال وفصل بهار بهترین شرایط آب وهوایی را دارد .

 

تقسیمات کشوری

استان خوزستان براساس تقسیمات کشوری درپایان سال 1381 ، مشتمل بر 37 بخش 42 شهر و115 دهستان می باشد . زبان اکثر مردم فارسی است وعشایر وبومیان خوزستان به زبانهای عربی وترکی وگویش های بختیاری ، دزفولی ، شوشتری وبهبهانی صحبت می کنند .

 

استان خوزستان براساس تقسیمات کشوری در پایان سال 1381 ، مشتمل بر 37 بخش ، 42 شهر و115 دهستان می باشد . زبان اکثر مردم فارسی است وعشایر وبومیان خوزستان به زبانهای عربی وترکی وگویش های بختیاری ، دزفولی ، شوشتری وبهبهانی صحبت می کنند .

 

مراکز گردشگری

الف - تاریخی

  1. چغارزنبیل
  2. قلعه شوش
  3. آپادانا شوش
  4. برد نشانده
  5. سرمسجد
  6. آبشارهای شوشتر
  7. پل شادروان

ب- طبیعی

  1. تالاب شادگان
  2. جزیره مینو
  3. جنگلهای کرخه
  4. قلعه سلاسل

ج - اماکن مذهبی

  1. مقبره حضرت دانیال نبی(ع) در شوش
  2.  امامزاده عبداله
  3. مسجد جامع شوشتر
  4. مقبره علی بن مهزیار اهوازی

 

 مناطق پیش بینی شده

جهت سرمایه گذاری در امر گردشگری

 

منطقه ویژه گردشگری شوشتر

منطقه توریستی – تفریحی این محور با وسعتی بالغ بر 210 هکتار در شهرستان شوشتر ودر کنار جاذبه های تاریخی آن ایجاد خواهد شد . این منطقه با توجه به توانمندیها وامکانات موجود درآن شامل تاسیساتی مانند : پلاژ ساحلی ، مرکز انجام ورزشهای آبی (شنا- اسکی روی آب – قایقرانی و . . . ) پارکینگ ، هتل و واحدهای اقامتی – بازارچه ومرکز فروش صنایع دستی – فضای سبز- کتابخانه – سالن نمایش – غرفه های اطلاع رسانی و . . . خواهد بود .

 

این منطقه ظرفیت پذیرش سالانه 5/2 میلیون نفر گردشگر را خواهد داشت .

 

منطقه ویژه گردشگری شوش

این منطقه توریستی با وسعتی بالغ بر 150 هکتار در نزدیکی معبد چغارزنبیل ایجاد خواهد شد .

شهر تفریحی – توریستی چغارزنبیل با توجه به پتانسیل موجود آن شامل تاسیساتی مانند موزه طبیعی ، پارکینگ ، بازارچه خرید ، سالن نمایش کتابخانه ، فضای سبز، مرکز فروش صنایع دستی و . . . خواهد بود .

این منطقه ظرفیت پذیرش سالانه 5/2 میلیون نفر گردشگر داخلی وخارجی را خواهد داشت .

 

 

منطقه ویژه گردشگری بهبهان

منطقه ویژه گردشگری این محور با وسعتی برابر 190 هکتار در دریاچه پشت سد مارون ایجاد خواهد شد . این منطقه با توجه به ویژگی های خاص آن دارای امکاناتی مانند اسکله ، تله کابین،مرکز ورزش های آبی ، مرکزورزش های کوهنوردی ، پارکینگ ، کمپینک ، غرفه های اطلاع رسانی ، استراحتگاه ، رستوران و. . . خواهد بود .

 

ظرفیت پذیرش این مرکز 2 میلیون نفر گردشگر درسال  خواهد بود .

 

 

منطقه ویژه گردشگری هندیجان

منطقه تفریحی توریستی این محور بالغ بر 120 هکتار در نزدیکی سواحل خلیج فارس ایجاد خواهد شد .این شهر تفریحی توریستی شامل تاسیساتی مانند اسکله ، مرکز ورزشهای آبی ، پلاژ ساحلی ، مجتمع فروشگاه دریایی ، پارکینگ ، استراحتگاه ، کمپینگ ، سالن غذاخوری ، مرکز خرید وفروش صنایع دستی و . . . خواهد بود .

این شهر ظرفیت 5/1 میلیون بازدید کننده را خواهد داشت .

 

 

منطقه ویژه گردشگری مال آقا امامزاده عبدالله

منطقه ایذه وباغملک باتوجه به پتانسیل غنی موجود درآن شامل 2 منطقه تفریحی توریستی خواهد بود .

مال آقا با وسعتی بالغ بر 90 هکتار وشهر تفریحی توریستی امامزاده عبدالله با وسعتی بالغ بر 160هکتار ایجاد خواهد شد که هرکدام به تفکیک شامل امکاناتی مانند مرکز انجام ورزش های زمستانی وکوهنوردی – تله کابین – پارکینگ – کمپینگ – بازارچه ومرکز فروش صنایع دستی – غرفه های اطلاع رسانی – هتل ورستوران و . . . خواهد بود .

 

ظرفیت پذیرش این مرکز 2 میلیون نفر گردشگر در سال خواهد بود .

 

 

 

صنعت ومعدن خوزستان

صنعت ومعدن

صنعت وصنعتی شدن درایران همزمان ومقارن با کشف واستخراج نفت از مسجد سلیمان آغاز شد . انگلیسی ها نفت را درخوزستان یافته وصنعت نفت وصنایع وابسته به آن را پایه گذاری کردند . تاسیس پالایشگاه آبادان موجب شد برای اولین بار درایران شهری حول محور صنعت شکل گرفته وتفاوت های فرهنگی مردمی که از مناطق مختلف برای کار به آبادان هجوم آورده بودند ، در دل فرهنگ جدید کار صنعتی ، هضم وجذب شود . نفت وگاز و دیرتر صنایع فولاد ونیشکر وسدهای متعدد وپتروشیمی و . . . همه سبب شدند خوزستان به همراه آذربایجان شرقی واصفهان جزو صنعتی ترین استانهای کشور باشد . قابلیتها ومزیت های دیگر این استان نیز کمک کردند تا صنعت ریشه هایش را در تاروپود زندگی مردم اینمنطقه بدواند و خوزستان زمینه ای لازم برای رشد وتوسعه صنعتی را درخود داشت ودر طول سالیان گذشته نیز بازسازی صنایع استان تا حد بسیار بالایی به رونق دوباره زندگی واقتصاد یاری رسانیده است و وضعیت آماری ، قابلیت ها ومزیتهای سرمایه گذاری ، محدودیت ها ، مشکلات وراهبردها وسیاست های توسعه صنعتی ومعدنی استان در پی خواهد آمد .

قابلیتها وامکانات

  1. بیش از یک سوم آبهای جاری کشور دراین استان زرخیز جاری اند . رودخانه های پرآب کارون ،‌کرخه ، مارون ، جراحی و . . . خوزستان را دارای آب فراوان (یکی از پیش نیازهای مهم ومحوری وجو صنعت ) نموده است . ایجاد واجرای طرححهای بزرگ ومهمی همچون فولاد ، نیشکر وصنایع جانبی آن وپتروشیمی در خوزستان بدلیل وجود فراوان این ماده حیاتی بوده است .
  2. خوزستان از طریق خلیج فارس به کشورهای عربی منطقه وهمچنین تمام دنیا مرتبط است . دسترسی آسان وسریع به آبهای بین المللی از طریق بنادر بزرگ امام ، ماهشهر،آبادان وخرمشهر وبنادر کوچک دیگر که ظرفیتی معادل 28 میلیون تن دارد دارند ، هزینه های واردات ماشین آلات ومواد اولیه ، همچنین صادرات محصولات تولیدی خوزستان را بشدت کاهش داده وسرمایه گذاری در بخشهای مختلف اقتصادی استان را پر بازده نموده است
  3. وجود 9 طرح بزرگ کشت وصنعت نیشکر وصنایع جانبی آن که محصولاتی به شرح زیر تولید نموده ویا خواهندنمود /ف نقش مهمی در اشتغالزایی وتوسعه صنعتی استان خواهد داشت . 

    شکر : یک میلیون تن در سال

    ملاس : 412 هزار تن در سال

    باگاس : 3 میلیون و 160هزارتن در سال
  4.  وجود 31000 هکتار نخلیات که سالیانه 120 هزارتن خرمای مرغوب تولید می کنند . مزیتی است که با استفاده از آن وسرمایه گذاری در صنایع جانبی وتبدیلی می توان ارزش افزوده بالایی ایجاد واز محل صادرات وفروش این تولیدات در بازارهای بین المللی ارز مناسبی وارد کشور نمود . هم اکنون ظرفیت واحدهای جانبی این محصول حدود 1505 تن ومجموع ظرفیتهای طرحهای با پیشرفت اجرایی بالای 20درصد حدود 41000 تن است
  5. دانشگاههای بزرگ ومهمی همچون شهید چمران ، علوم پزشکی ، صنعت نفت ، دانشکده مهندسی نفت ، دانشکده پرستاری وآموزشکده فنی – صنعتی نفت اهواز به همراه 10 واحد شهرستانی دانشگاه آزاد اسلامی ، 11 واحد شهرستان دانشگاه پیام نور ، دانشگاه جامع علمی – کاربردی از مراکز علمی آموزش استان می باشند که تامین نیروی متخصص وماهر برای صنایع استان را برعهده دارند . ضمن آنکه خوزستان بدلیل آنکه از دیرباز از قطبهای مهم صنعتی کشور بوده ، همواره نیروهای فنی ومتخصص را درخود داشته واز این نظر کمبودی متوجه صنعت ومعدن استان نمی باشند
  6. منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر و2300 هکتار منطقه آزاد صنعتی آبادان وخرمشهر با وجود تسهیلات ویژه این مناطق برای صادرات محصولات صنعتی وواردات مواد اولیه ، مزیت دیگر این استان برای سرمایه گذاری در بخش صنایع ومعادن می باشند
  7. برخلاف بسیاری دیگر از استانهای کشور که وضع بد محورهای ارتباطی وراههای ترانزیتی آنها مانع وسد بزرگ فعالیتهای اقتصادی اند ، خوزستان با داشتن 673 کیلومتر راه آهن که معادل 7/7 درصد کل کشور می باشد وهمچنین 2 فرودگاه بین المللی و 6 فرودگاه فعال دیگر از این نظر وضع مناسبی دارد
  8. وجود صنایع فلزی مادر از جمله مجتمع فولاد ، نورد ولوله اهواز ، سپنتا ، فولاد کاویان ، لوله سازی خوزستان وراکتورسازی زمینه ساز ایجاد صنایع پایین دست فلزی در استان است . ضمن آنکه صنایع بزرگ کانی غیر فلزی مثل کارخانه سیمان خوزستان ، کارون و بهبهان نیز زمینه ساز طرحهای جانبی می باشند
  9. صنایع شیمیایی ، پتروشیمی وپالایشگاه نیز درخوزستان جایگاه رفیعی دارند . حدود یک دوم کل محصولات پتروشیمی کشور در این استان تولید می شوند . ضمن آنکه واحدهای بزرگی در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر در حال اجرا می باشند که رتبه استان را ترفیع خواهند بخشید . پالایشگاه آبادان نیز روزانه 54 هزار تن تولید انواع فرآورده های فنی نیاز استان در این زمینه را مرتفع می سازد
  10. تمامی شهرستان های استان دارای شهرک صنعتی فعال وآماده ارائه خدمات می باشند . 22 شهرک صنعتی در خوزستان با 2399 هکتار مساحت نقش مهم وموثری در ایجاد صنایع گوناگون استان خواهند داشت
  11. با توجه به نقش تجارت الکترونیکی وفناوری اطلاعات در جذب سرمایه گذاری خارجی وصادرات صنعتی ، شرکت شهرک های صنعتی استان اقدام به ایجاد یک برج نرم افزاری به مساحت 10 هزار مترمربع نموده است که توان استقرار وسازماندهی واحدهای مهندسی وانفورماتیکی جهت توسعه فناوری اطلاعات (IT ) وخدمات رسانی به صنایع مختلف را دارد
  12. خوزستان از استانهایی است که کشاورزی درآنها مهم واستراتژیک است . 2 میلیون هکتار زمین مستعد کشاورزی با محصولاتی مانند گندم ، شلتوک ، حبوبات ، سبزیجات ، خرما ، جو ، علوفه و . . . امکان ایجاد طرحهای جانبی را به خوزستان بخشیده است ضمن آنکه وجود حدود 7 میلیون رأس دام و 3 میلیون قطعه طیور می تواند سرمایه گذاری در فرآوری محصولات دامی را توجیه پذیر نماید . در زمینه شیلات نیز استان با داشتن 2000 هکتار سایت پرورش ماهی وتوسعه 6 طرح دیگر با مساحت 17500 هکتار با توان تولید 8000 تن گوشت سفید وهمچنین دارا بودن منابع آبی همچون هورالعظیم وهور شادگان وهمچنین استحصال ماهی وآبزیان دیگر از دریای آزاد و آبهای ساحلی می تواند انگیزه مناسبی برای ایجاد صنایع جانبی شیلات باشد
  13. استان این مزیت را دارد که از محل صادرات صنایع دستی درآمد کلانی کسب نماید . این صنعت به دلیل زود بازده بودن ، ارزش افزوده بالا ، هزینه کم سرمایه گذاری ومزایای دیگر از ابزارهای مهم توسعه استان است . گسترش وهدایت اقشار مختلف در تولیدات صنایع دستی وصادرات محصولات می تواند این مهم را محقق نماید
  14. علاوه بر همه موارد فوق موقعیت جغرافیایی خوزستان نیز خود مزیت بزرگ استان است . همسایگی با کشورهایی که درآمد سرانه آنها جزو بالاترین درآمدهای سرانه دنیاست وهمسایگی با عراق کشوری که بازسازی اولویت اول آن است ، فرصت مناسبی را دراختیار خوزستان قرارداده تا پایگاه صادرات تولیدات ایران به این کشور باشد . با به ثمر رسیدن طرح اتصال راه آهن سراسـری ( از طریق خرمشهر- بصره ) به راه آهن عراق می توان صادرات محصولات صنعتی به عراق را جزو برنامه های مهم اقتصادی استان وکشور قرارداد . ضمن آنکه از طریق دریا علاوه برآنکه امکان تردد کشتی های تجاری بین خوزستان ودنیا وجود دارد ، به وسیله کشتی های حاشیه خلیج فارس را دارند ، ارتباطات بین خوزستان واین کشورها تقویت خواهد شد
  15. مردم جنوب وجنوب غربی خوزستان از نظر فرهنگی ، زبان وسنت مشترکات زیادی با مردم کشورهای همسایه از جمله عراق وکشورهای حاشیه خلیج فارس را دارند که این خود موجب ارتباط بیشتر ومؤثرتر به منظور بازاریابی وتبادلات صنعتی استان با دنیای خارج خواهد شد
  16. وفور مواداولیه سیمان وسهولت استخراج این مواد به منظور توسعه صنعت سیمان دراستان وجود ذخایر عظیم ماسه سنگ که در ساخت وساز تأسیسات زیربنایی نقش اساسی دارد، وجود حفاری چاه های نفت به عنوان جایگزین میکا وخوراک طیور، وجود ذخایر ماده معدنی سلستین که می توان از آن سولفات وکربنات استرانسیم تولید وصادر نمود ، وجود چشمه ها و آب های شور جهت تولید نمک های خوراکی وصنعتی واستحصال نمک های دیگر مانند مینزیا ، وجود ذخایر فسفات وامکان ایجاد طرح تولید اسید فسفریک ومواد اولیه کود شیمیایی (هم اکنون خاک فسفات مورد نیاز واحد اسید فسفریک پتروشیمی رازی از خارج کشور تأمین می شود ) ، وجود ذخایر عظیم آهک در مناطق شرقی وشمالی استان که در صنایع فولاد ، سیمان ، قند ، کاغذ سازی کاربرد فراوان دارد(همچنین امکان احداث کارخانه تولید کاربیت فراهم می باشد ) ، وجود ذخایر عظیم سنگ گچ که امکان تولید پودر گچ ساختمانی ودیگر مواد منجمد گچ طبی ، وجود ذخایر عظیم دولومیت که کاربرد اساسی در صنعت فولاد به عنوان کمک ذوب وهمچنین امکان احداث کارخانه آجر نسوز دولومیتی ، وجود ذخایر قابل توجه سنگ نمک وکاربرد آن در صنعت حفاری چاه های نفت وپتروشیمی وصنایع همگی از قابلیت وامکانات موجود معادن استان می باشند . (لازم به ذکر است میزان ذخایر قطعی شده معادن استان خوزستان 000/000/200/2 تن می باشد

آمارنامه سازمان صنعت ،معدن وتجارت استان

آمارنامه سازمان جهادکشاورزی استان

 طرحهای شرکت توسعه منابع آب ونیروی ایران در استان خوزستان

بدلیل وجود سه رودخانه بزرگ کارون ،دز وکرخه دراستان خوزستان عمده فعالیت های شرکت در این استان متمرکز است لیکن در سایر نقاط کشور نیز طرحهای اجرایی ومطالعاتی درحال پیگیری می باشد .

 

 1- طرحهای اجرا شده

شرکت توسعه منابع آب ونیروی ایران تاکنون طرحهای زیر را به انجام رسانده وتحویل سازمان آب وبرق خوزستان داده است .

  • سد ونیروگاه کرخه با ظرفیت 400 مگاوات
  • سد ونیروگاه مسجد سلیمان با ظرفیت 1000 مگاوات

سدها ونیروگاههای آبی خوزستان

  • نیروگاه و سد کارون 3
  • نیروگاه و سد دز
  • نیروگاه و سد کرخه
  • نیروگاه وسد کارون 4
  • نیروگاه وسد گتوند
  • سد مارون
 

آب وفاضلاب استان خوزستان

با تصویب قاتون تاسیس شرکت های آب وفاضلاب در سال 1369 توسط مجلس شورای اسلامی ، شرکت آب وفاضلاب خوزستان دراسفند ماه سال 1371 پس از تعیین سهامداران وتشکیل هیئت مدیره تاسیس وکارخود را به طور رسمی از ابتدای سال 1372 آغاز کرد . این شرکت هم اکنون با دارا بودن 2115 پرسنل 33 شهر را زیر پوشش خدمات آب وفاضلاب خود دارد ، که در بخش آب تعداد 23 تصفیه خانه ، 79 مخزن ، 5861 کیلومتر شبکه توزیع وخطوط انتقال و84 حلقه چاه ودربخش فاضلاب تعداد 3 تصفیه خانه و 1289 کیلومتر خطوط جمع آوری با 80383 مشترک را در دست بهره برداری دارد، همچنین تعداد 16 آزمایشگاه میکروبی وشیمیایی کار پایش وسنجش کیفی آب را انجام میدهند .

با آغاز بکار دولت آقای خاتمی در سال 76 تا کنون که هشتمین سال این دولت را سپری می کنیم وبا اعتبار کلانی که این دولت کریمه در بخش های مختلف عمرانی وزیربنایی استان خوزستان هزینه کرد شاهد رشدخوبی دراین زمینه ها بودیم در این بین شرکت آب وفاضلاب خوزستان با حجم وسیع پروژه ها های به بهره برداری رسیده ودر دست اجرا که مرهون عنایت ویژه دولت وبهره وری شرکت از نیروی انسانی متخصص است توانسته طی این هشت سال اخیر از 27 پروژه بهره برداری بعمل آورد .

 شرکت آب وفاضلاب خوزستان برای بهره برداری از پروژه های عمرانی ذکر شده در طول 8 سال از محل اعتبار ملی واستانی اعتباری بالغ بر 941/1799 میلیون ریال را جذب وهزینه کرده است .

 

 بندرامام خمینی (ره)

 

تاریخچه :

این بندر در انتهای شمال غربی خلیج فارس ودر راس پیشروی شاخه ای از خلیج موسوم به ( خورموسی ) بین سالهای 1306 تا 1319 احداث می گردد . به احتمال قریب به یقین در سال 1307 محل کنونی آن که تا آن زمان ( خور موسی ) نامیده میشد ( بندر شاهپور ) دروضعیت وموقعیت تاسیس بندری قرار می گیرد . افتتاح اداره بندر وکشتیرانی در سال 1311 موید آن است که موضوع مبادلات مرزی وحضورگمرک قبل از این زمان ، اهمیت وموقعیت استراتژیک بندر را درسال های جنگ جهانی دوم مورد توجه متفقین قرار می دهد وحکومت رضاخانی که تحت تسلط بیگانگان بوده را مجبور به توسعه آن می سازد وسبب اضافه شدن سه پست اسکله دیگر می گردد . درحال حاضر بندر امام خمینی با یازده میلیون متر مربع مساحت به عنوان بزرگترین ویکی از مهمترین بنادر تجاری کشور بشمار می رود که با بیش از 49 پست اسکله فعال به طول هفت کیلومتر سالانه پذیرای صدها فروند کشتی اقیانوس پیما است .

 

 

 

بندر امام خمینی در یک نگاه

مساحت کل بندر                                                 1041 هکتار

ظرفیت پذیرش کالا                                               35000000 تن در سال

مساحت پذیرش انبارهای مسقف                          30000 متر مربع

مساحت باراندازها                                               2000000 متر مربع

مساحت پایانه های کانتینری                                 354382 متر وظرفیت 13104 TEU

عمق مناسب برای پهلوگیری کشتیها                      14 متر

طول خطوط داخلی راه آهن                                   120کیلومتر

تعداد اسکله ها                                                   40 پست اسکله فعال به طول 7 کیلومتر

فاصله تا تهران                                                    950 کیلومتر

فاصله تا مرکز استان (اهواز)                                  165 کیلومتر

فاصله تا مرکز شهر بندرامام خمینی                        10 کیلومتر

 

شرکت فولاد خوزستان

شرکت فولاد خوزستان از واحدهای تابعه سازمان توسعه ونوسازی معادن وصنایع معدنی ایران وتحت پوشش وزارت صنایع ومعادن می باشد . این شرکت با وسعت 8/3 کیلومتر مربع ، در کنار جاده اهواز- بندرامام خمینی در 10 کیلومتر شهر اهواز ودر جنوب غربی ایران واقع شده است . عملیات راه اندازی این شرکت در بهمن ماه سال 1376 آغاز گردید . شرکت فولاد خوزستان یکی از بزرگترین شرکت های تولید کننده آهن وفولاد در منطقه خاورمیانه می باشد .

 

روش تولید انواع محصولات فولاد خوزستان

سنگ اسیدپس از استخراج از معدن وانجام عملیات تغلیظ سازی به کارخانجات گندله سازی منتقل و در آنجا به صورت گلوله های کوچکی که گندله نامیده می شود ، احیاء می شوند . محصول این عملیات آهن اسفنجی نام دارد که در کوره های قوس الکتریکی ذوب شده توسط ماشین های ریخته گری مداوم به شمشال وتختال تبدیل می گردد .

 

 

شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب

تاریخچه

سابقه اکتشاف نفت در مناطق نفت خیز جنوب ایران به سال 1287 خورشیدی (1908 میلادی) بر میگردد ، در این سال در پی تلاش چند ساله حفاران وکاوشگران نفت در مناطق شمال غرب وجنوب کشور اولین چاه خاورمیانه با تولید اقتصادی ، در میدان نفتون مسجد سلیمان ، حفر ودر عمق 338 متری به نفت رسید .

بهره برداری از این چاه که با تولید 500 بشکه در روز عملا از سال 1290 خورشیدی آغاز شد ، سرآغاز فعالیت صنعت نفت ایران محسوب می گردد . پس از اکتشاف نفت در مسجد سلیمان ، عملیات کاوش برای کشف مخازن دیگر ادامه یافت ودر پی آن حوزه های نفت خیز هفتگل (1306)، آغاجاری (1315)، اهواز (1337) ، بی بی حکیمه (1360)، مارون کورنج (1342) وپارسی ورگ سفید (1343) کشف ومورد بهره برداری قرار گرفت .

 

 

تأسیسات

 


قبل از انقلاب تا سال 1357

بعد از انقلاب تا سال 1384

تعداد میدانهای نفتی تولیدی

24

42

تعداد کل چاهها

1397

2350

نسبت چاههای تولیدی به کل چاهها

4/20%

9/49%

تعداد چاههای نفت فعال و تولیدی

354

1352

تعدا واحدهاب بهره برداری / تأسیسات تولیدی

44

60

تعداد کارخانه های نم زدایی

3

16

تعداد تلمبه خانه های نفت

6

6

تعداد واحدهای جمع آوری وتقویت فشار گاز

-

36

تعداد ایستگاههای تزریق گاز

-

11

تعداد کارخانجات گاز وگاز مایع

9

16

پالایشگاههای گاز مایع

1

2

تعداد پالایشگاههای دریافت کننده نفت مناطق

5


8

 


 






پتروشیمی

پتروشیمی ایران در سال 1339 با پایه ریزی نخستین کارخانه کود شیمیایی در مرودشت فارس آغاز به کار کرد وتوسعه آن در سال های بعد ادامه یافت . طی سالهای پس از انقلاب وآغاز تداوم جنگ ، کشور توان سرمایه گذاری وتوجه به این صنعت مهم واستراتژیک را از دست داده ورقبایی چون عربستان سعودی را در منطقه خاورمیانه در تولید و صادرات محصولات پتروشیمی از خود جلوتر یافت . به طوری که در سال گذشته مهندس نجابت مدیر توسعه صنایع پتروشیمی از عقب ماندگی 20ساله ایران نسبت به عربستان سعودی خبر داد ودلیل این امر را عدم استفاده از توان بالقوه داخلی دانست . لازم به ذکر است تولید محصولات این صنعت در سال 81 بالغ بر 13 میلیون تن بوده که این رقم سهمی معادل 71/0 درصد تولید جهانی و13 درصد تولید خاورمیانه می باشد . از آنجایی که ایران همواره از مزیت های نسبی وجود ذخایر عظیم نفت وگاز ، بازار گسترده داخلی وتوانایی بالقوه برای کسب سهم از بازار جهانی ، برخوردار بوده است ، توجه به این صنعت استراتژیکطی سالهای اخیر افزایش یافته واز نشانه های این توجه می توان به سرمایه گذاری های سنگین و کلان انجام گرفته در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر و منطقه ویژه اقتصادی – انرژی پارس (عسلویه ) اشاره نمود .

 

منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر

منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی واقع در بخش بندر امام خمینی شهرستان بندر ماهشهر ، نخستین منطقه ویژه اقتصادی تخصصی ایران است که در چارچوب مقررات آیین نامه اجرایی بند «‌ د » تبصره 25 قانون برنامه دوم وبا هدف دستیابی سریع و آسان به دانش وفناوری روز این صنعت ، بهره برداری بهینه از منابع غنی نفت وگاز ، ارزش افزوده حاصله از صنایع پایین دستی ومبادله آزاد فرآورده های پتروشیمی شکل گرفته است . تأمین منابع اقتصادی واجتماعی منطقه ای وملی جذب تکنولوژی های جدید وافزایش فرصت های اشتغال از دیگر اهداف احداث این منطقه بوده است .

طرح اجرایی این منطقه ویژه در تاریخ 27/3/1376 به تصویب شورای عالی مناطق آزاد تجاری – صنعتی جمهوری اسلامی ایران رسید و سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی به عنوان سازمان مجری و متولی طرح انتخاب ومعرفی شد . منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ، با وسعت حدود 1700 هکتار ، محدوده ای است مستطیل شکل به ابعاد تقریبی 2 کیلومتر عرض و 9 کیلومترطول در زمین های باتلاقی شهرستان ماهشهر در جنوب غربی ایران ، دراستان خوزستان ودر منتهی الیه شمال غربی خلیج فارس، واقع گردیده است . از دلایل انتخاب این مکان برای ایجاد چنین منطقه ویژه ای می توان به دسترسی به آب های آزاد بین المللی از طریق بندر امام واز طریق راههای آسفالته وراه آهن سراسری به کشور خاورمیانه ،‌آسیا واروپا اشاره نمود .

ضمن آنکه خوزستان دارای منابع عظیم نفت وگاز است که این امر خود موجبات تسهیل دسترسی به مواد اولیه وخوراک وسوخت واحدهای صنعتی را از پیش تسهیل نموده است . این منطقه از جنوب به تأسیسات مجتمع های عظیم یمی بندر امام ورازی ،‌از غرب به راه آهن سراسری و جاده ترانزیت بندر امام – سربندر – اهواز و از شمال به جاده سربندر – ماهشهر محدود شده است . مسؤولیت واگذار شده به این منطقه ، تضمین قانون سرمایه گذاری داخلی وخارجی در بخش های صنعت ، بازرگانی وخدمات ویژه اقتصادی پتروشیمی وتأمین تسهیلات و خدمات مورد نیاز طرحهای مصوب است .

 

اهداف ایجاد منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی

 

  1. بهبود فرآیندها تولیدی در صنعت پتروشیمی از طریق انتقال و توسعه فن آوری های نوین
  2. افزایش ظرفیت تولیدی به منظور تأمین نیازهای داخلی وتحقق استراتژی توسعه صادرات غیرنفتی کشور
  3. تکمیل زنجیره تولید در صنایع میانی وپایین دستی پتروشیمی
  4. بهره گیری واستفاده بهینه از نهاده وعوامل تولید داخلی در تعامل با بخش های اقتصادی کشور
  5. ایجاد ارزش افزوده بیشتر در فرآیندهای بیشتر تولیدی
  6. کمک به تشکیل سرمایه انسانی در رده های مختلف طراحی – مهندسی ونیروی کار متخصص
  7. توسعه اقتصادی واجتماعی منطقه با تأکید بر توسعه پایدار وحفاظت از محیط زیست 

مزایای سرمایه گذاری در بخش تجاری

_خرید ، احداث ، اجاره و یا واگذاری انبار اختصاصی در منطقه بلامانع است ودراین خصوص هزینه ای بابت انبارداری دریافت نمیشود .

_صاحبان کالا وانبار از مزیت محدود نبودن نوع کالاهای وارداتی به منطقه وهمچنین نبود محدودیت زمان برای نگهداری کالا برخوردارند .

-   کلیه کالاها ی وارده به منطقه از زمان ورود تا زمان خروج ، توسط سازمان منطقه نزد شرکتهای معتبر بیمه می شود .

-   کلیه صاحبان کالا ووارد کنندگان می توانند کالاهای موجود در منطقه را درحداقل زمان وبا حداکثر تسهیلات وکمترین تشریفات مجددا به کشورهای مبدا صادر نمایند .

-  استفاده از معافیت های مالیاتی مقرر در قانون .

 

 

گزارش « منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر »

 

امکانات زیربنایی

اهم طرحهای زیربنایی در دست اجرا عبارتند از :

1.       آماده سازی وتحکیم بستر اراضی برای واگذاری

2.       تأمین واحداث شبکه های آب ، برق، گاز وومخابرات مورد نیاز

3.       جاده های دسترسی ، خیابان ،‌ میادین و فضاهای سبز

4.       مراکز اعلام حریق و آتش نشانی متمرکز

5.       شبکه جمع آوری وتصفیه فاضلاب

6.       شبکه لوله های خوراک ومحصول

7.       اسکله اختصاصی مایعات وپایانه دریایی

8.       ایستگاه وشبکه اختصاصی راه آهن

9.       انبار ومخازن مواد وارداتی ، صادراتی وفراورشی

10.   ساختمانهای خدماتی _ رفاهی شامل : تجاری ، اداری ، اورژانس ودرمانی،آموزشی ، هتل ، گمرک ف ورزشی وسایر خدمات شهری

11.   Rest Area  ، شامل پمپ بنزین ، گازوئیل و C.N.G ، پارکینگ های متعدد برای کامیون ، تریلی و خودروهای سبک ، رستوران ،‌مسجد، فروشگاه ، کارواش ،‌باسکول و . . .

12.   شهرک اقامتی بعثت برای کارکنان

 

تسهیلات وامکانات دسترسی

منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ازطریق جاده های زمینی وبین المللی درجه یک بامراکزجمعیتی (استان خوزستان) ودیگر نقاط کشور) به ترتیب با فواصل 1030،155،100 کیلومتر به شهرهای آبادان  ،اهوازوتهران مرتبط میگردد.

-        _  این منطقه در جوار تاسیسات بندری بندر امام خمینی قراردارد واز طریق کانال طبیعی خورموسی (به عنوان یک موج شکن طبیعی ) به خلیج فارس مرتبط می گردد .

-          فرودگاه ماهشهر با امکان توسعه برای تأسیسات خارجی ، در پنج کیلومتری منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی قرار دارد واز تأسیسات وامکانات مناسب ناوبری وهدایت هواپیما برخوردار است .

- راه آهن سراسری ایران بصورت دوخطه در مسیر بندر امام خمینی به اهواز ، از کناره غربی منطقه ویژه اقتصادی می گذرد و به شبکه خصوصی راه آهن منطقه ویژه اقتصادی متصل است . طول این مسیر حدود 131 کیلومتر است .

_ گاز طبیعی

استان خوزستان ،‌یکی از غنی ترین مناطق کشور از نظر وجود ذخایر نفت وگاز می باشد . سهولت دستیابی به خوراک ومواد اولیه فراوان برای طرحهای تولیدی ، بویژه صنعت پتروشیمی ،‌برمزایای منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی افزوده است . انتقال 4/14 میلیون متر مکعب گاز در روز از پالایشگاه بید بلند به منطقه به منظور تإمین سوخت نیروگاهها وخوراک مجتمع ها نیز از طرحهای زیربنایی می باشد که به بهره برداری رسیده است.

 

- برق

تامین برق صنعتی در منطقه ویژه ، بوسیله مجتمع پتروشیمی فجر که به عنوان تأمین کننده سرویسهای جانبی می باشد با ظرفیت تولید 55 مگاوات برق صورت می پذیرد . درضمن برق مورد نیاز دوران ساخت وساز وروشنایی معابر از شبکه سراسری کشور تأمین شده است .




 

 


کلیه حقوق این وب‌سایت متعلق به سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران می‌باشد.